ÖĞRETMENİM SINIFINDAKİ ÖĞRENCİYİ İYİ TANI
Çoklu Zekâ Kuramı. Öğretmen olarak sınıfta her çocuğa dokunmak için en kıymetli anahtarlardan biri. Kuramı ortaya atan: Howard Gardner – Harvard Üniversitesi (1983). Diyor ki: “Zekâ tek bir IQ puanı değildir. Her insanın 8 farklı zekâsı vardır, herkeste hepsi var ama biri daha baskındır. “İşte her zekâ türünü genişçe açıklayayım:
- SÖZEL – DİLBİLİMSEL ZEKÂ
Kelimelerle oynayan zekâ belirtisi: Çok konuşur, hikâye anlatmayı sever, kelime haznesi geniştir, yazmayı sever, tartışmada güçlüdür. Sınıfta: Bu çocuk şiiri çabuk ezberler, kompozisyonu güzeldir. Nasıl desteklenir: Kitap okutmak, münazara yaptırmak, günlük tutturmak. Meslek: Öğretmen, yazar, avukat, gazeteci, hatip.
- MANTIKSAL – MATEMATİKSEL ZEKÂ
Sayılar ve mantıkla düşünen zekâ belirtisi: Neden, nasıl sorusunu çok sorar. Sıralamayı, sınıflamayı sever. Satrançta iyidir. Meraklı ve sorgulayıcıdır. Sınıfta: Problemi en hızlı çözen, deney yapmayı seven çocuk. Nasıl desteklenir: Bulmaca, sudoku, deney, “neden böyle oldu” sorusu sordurmak. Meslek: Mühendis, doktor, bilim insanı, yazılımcı.
- GÖRSEL – UZAMSAL ZEKÂ
Gözle ve hayalle düşünen zekâ belirtisi: Harita, resim, renk, şekil sever. Hayal gücü geniştir. Bir yeri bir kez görünce unutmaz. Kitapta resimlere bakar. Sınıfta: Tahtadaki şekli hemen anlar, resim çizmeyi sever. Nasıl desteklenir: Harita çizdirmek, renkli kalemler, video, maket yaptırmak. Meslek: Mimar, ressam, grafik tasarımcı, pilot.
- MÜZİKSEL – RİTMİK ZEKÂ
Ses ve ritimle düşünen zekâ belirtisi: Mırıldanır, ritim tutar, bir şarkıyı bir kez duyunca kapar. Seslere karşı hassastır. Sınıfta: Ders çalışırken bile ritim tutar, ezberi şarkıyla daha iyi yapar. Nasıl desteklenir: Konuyu şarkılaştırmak, ritimle ezberletmek, fon müziği ile ders anlatmak. Meslek: Müzisyen, ses mühendisi.
- BEDEENSEL – KİNESTETİK ZEKÂ
Bedenle ve dokunarak öğrenen zekâ belirtisi: Yerinde duramaz, dokunarak öğrenir, el becerisi yüksektir, sporda iyidir. Sınıfta: En çok “hocam canım sıkıldı” diyen ama teneffüste en enerjik olan çocuk. Bu çocuk tembel değil, zekâsı bedensel. Nasıl desteklenir: Drama, rol yapma, deneyde malzemeye dokundurma, gezerek öğrenme. Meslek: Sporcu, cerrah, oyuncu, marangoz.
- SOSYAL – KİŞİLERARASI ZEKÂ
İnsanları anlayan zeka belirtisi: Arkadaşı çoktur, lider ruhludur, kavgayı barıştırır, empati kurar, başkasının üzüntüsünü hemen anlar. Sınıfta: Grup çalışmasında lider olan, herkesi organize eden çocuk. Nasıl desteklenir: Grup çalışması, akran öğretimi, sorumluluk verme. Meslek: Öğretmen, psikolog, yönetici, siyasetçi.
- İÇSEL – ÖZE DÖNÜK ZEKÂ
Kendini tanıyan zekâ belirtisi: Yalnız kalmayı sever, duygularının farkındadır, ne istediğini bilir, günlük tutar, iç muhasebe yapar. Sınıfta: Sessizdir ama derin düşünür. Kalabalıkta geri planda durur. Nasıl desteklenir: Bireysel proje verme, “bugün ne hissettin” diye sorma, hedef belirletme. Meslek: Yazar, filozof, psikolog, girişimci.
- DOĞA – NATÜRALİST ZEKÂ
Doğayı anlayan zekâ. Gardner bunu sonradan ekledi belirtisi: Hayvanları, bitkileri, taşları sever. Mevsimleri, havayı takip eder. Koleksiyon yapar. Sınıfta:. Dağı, taşı, kurdu, kuşu bilir. Nasıl desteklenir: Doğa gezisi, bahçe işleri, hayvan besletme, gözlem yaptırma. Meslek: Veteriner, ziraat mühendisi, biyolog, çiftçi.
- VAROLUŞSAL ZEKÂ (Tartışmalı)
Bazı kaynaklarda 9. olarak geçer. “Ben neden varım, hayatın anlamı ne” diye soran derin zekâ. Öğretmenler size altın kural: Sınıfta bir çocuk matematikte başarısız diye zekâsız değildir. Onun zekâsı başka yerdedir. Bizim görevimiz o baskın zekâyı bulup, diğer dersleri o zekâ üzerinden öğretmek. Örneğin hareketli bir çocuğa (bedensel) tarihi koşturarak, resim sevene (görsel) harita çizdirerek öğretmek. Çoklu Zekâ Kuramını bilmek ve uygulamak, bir öğretmene sınıf yönetiminden ders tasarımına kadar çok geniş bir alanda profesyonel güç kazandırır.